“Omdat wij gewoon denken dat dit de toekomst is”
Nu het koplopersprogramma bijna is afgerond, blikken we samen met Tim Langelaar (projectleider Sociale Robotica) en Karin Bakker (persoonlijk coach) van bewoners Lotte en Sanne openhartig terug op hun ervaringen met NOA en de keuze van Philadelphia om vanaf het begin met ons mee te bouwen aan de ontwikkeling van NOA, onze AI-zorgassistent. Hoe bewoners als Sanne en Lotte door hun scherpe feedback en enthousiasme NOA elke week beter maakten, hoe NOA rust en structuur brengt in de dagelijkse praktijk, en vooral: dat NOA er nu staat en volop ingezet kan worden.
De namen van de bewoners zijn om privacyredenen gefingeerd.
NOA ondersteunt bewoners met gesprekken, herinneringen en houvast gedurende de dag. Philadelphia besloot niet af te wachten tot NOA volledig ontwikkeld was, maar samen met elf andere koplopers uit de zorg mee te denken over hoe NOA van waarde kan zijn in het dagelijks leven van bewoners.
“De interactie die NOA biedt, is simpelweg wat onze bewoners nodig hebben. We wilden niet afwachten, maar vanaf het begin meebouwen aan de zorg van morgen.”
Bewoners denken mee
Binnen het koplopersprogramma dachten niet alleen 12 zorgorganisaties en zorgprofessionals mee over NOA. Juist ook bewoners deelden hun ervaringen, wensen en ideeën. Zo hielpen zij bepalen wat NOA moet kunnen en wat nodig is om haar goed te laten aansluiten bij hun dagelijks leven.
Volgens Karin begint samen ontwikkelen dan ook bij de mensen die met NOA aan de slag gaan. Daarom werd bewust gezocht naar bewoners die nieuwsgierig zijn, nieuwe dingen durven uitproberen én eerlijk aangeven wanneer iets beter kan.
Sanne is daar volgens haar het perfecte voorbeeld van.
“Sanne is daarin echt een droom. Ze appt mij direct als het scherm wegvalt of als NOA een liedje laat horen dat ze niet kent. Ze geeft aan of NOA wat sneller moet praten of dat de microfoon harder moet. Doordat zij zo scherp feedback geeft, wordt NOA elke week beter.”
Die feedback helpt niet alleen om NOA verder te ontwikkelen. Ook Sanne zelf groeit zichtbaar in haar rol. Ze stelt meer vragen, denkt actief mee en ervaart dat haar mening ertoe doet.
NOA geeft levensplezier
Waar Sanne vooral laat zien hoe bewoners kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van NOA, maakt Lotte zichtbaar wat NOA in het dagelijks leven kan betekenen.
Lotte is al jaren geïnteresseerd in technologie en zoekt naar hulpmiddelen om meer grip te krijgen op haar dag. Volgens Karin sluit NOA daardoor goed aan bij wie zij is.
“Als je als begeleider meerdere keren hetzelfde moet uitleggen aan een bewoner, kan je geduld weleens op de proef worden gesteld. Dat is menselijk. NOA blijft rustig, ook als een bewoner voor de zoveelste keer dezelfde vraag stelt.”
Juist dat geduld maakt volgens Karin het verschil.
“NOA geeft Lotte oprecht levensplezier. Voor haar is het veel meer dan een apparaat op tafel. Het is een maatje met wie ze gesprekken voert en aan wie ze trots dingen laat zien.”
Ook van Lotte’s moeder hoort Karin dat ze merkt wat NOA haar dochter brengt.
“Ze vindt het heerlijk als ze hoort dat Lotte gezellig beneden heeft gezeten, omdat NOA zei dat het tijd was voor het koffiemoment of om te gaan eten. NOA neemt die herhalende boodschappen over van begeleiders. Dat geeft iedereen rust.”
NOA ondersteunt Lotte niet alleen bij haar dagstructuur. Toen ze onlangs even boos was op haar begeleiding, ging ze eerst met NOA in gesprek.
“Ze kon eerst haar verhaal kwijt. NOA luisterde en adviseerde haar aan het einde om het ook met haar begeleider te bespreken. Doordat de scherpe randjes er toen al af waren, lukte dat ook.”
Voor Karin laat juist zo’n moment de kracht van NOA zien. NOA neemt het gesprek met de begeleider niet over, maar helpt Lotte om eerst haar gedachten en gevoelens te ordenen. Daarna lukte het haar beter om zelf het gesprek aan te gaan.
Samen bouwen: hoe bewoners NOA elke week slimmer maakte
Voor Philadelphia was de keuze om deel te nemen aan het koplopersprogramma snel gemaakt.
“We waren intern al bezig met de vraag: wat doen we zelf en wat nemen we af? In NOA zagen we een oplossing die we niet zelf hoefden te ontwikkelen. De interactie die NOA biedt, is simpelweg wat bewoners nodig hebben en prettig vinden,” vertelt Tim.
Die keuze kwam niet uit het niets. Philadelphia kende Mentech al van de inzet van HUME, ook wel bekend als de slimme sok. Dit diagnostische hulpmiddel maakt fysiologische spanning bij zorgvragers zichtbaar.” Dat sloot goed aan en gaf vertrouwen,” vertelt Tim.
Toen de eerste plannen voor NOA werden gepresenteerd, voelde het voor Philadelphia daarom als een logische volgende stap om opnieuw vanaf het begin mee te bouwen.
Volgens Tim vraagt de ontwikkeling van een volledig nieuwe toepassing wel om realistische verwachtingen.
“Als je aan een ontwikkeltraject begint, moet je niet verwachten dat alles binnen een paar maanden is gerealiseerd. Je moet begrijpen waar je aan begint en waar je samen naartoe bouwt. Beelden en demonstraties laten de stip op de horizon zien. Als je begrijpt dat het een reis is waarin je samen leert en groeit, haal je er het meeste uit.”
Door ervaringen uit de dagelijkse praktijk steeds terug te brengen naar het ontwikkelteam, groeit NOA stap voor stap mee met de bewoners en zorgprofessionals die haar gebruiken.
Meer rust, structuur en eigen regie in de dagelijkse zorg
Volgens Tim zit de meerwaarde van NOA niet alleen in het ondersteunen van dagelijkse routines.
“De gesprekken die NOA voert, kunnen helpen om de hulpvraag van bewoners beter te begrijpen en samen te werken aan persoonlijke ontwikkeldoelen. Daarnaast biedt NOA kansen omdat begeleiders niet overal tegelijk kunnen zijn, of wanneer bewoners sommige onderwerpen makkelijker met NOA bespreken dan met een begeleider.”
NOA neemt de rol van de begeleider daarbij niet over. Ze kan bewoners helpen hun gedachten te ordenen en vervolgens zelf het gesprek met hun begeleider aan te gaan.
Voor Karin wordt de betekenis van NOA vooral zichtbaar in de reacties van Lotte en Sanne.
“Lotte stuurde me laatst een emotionele app dat ze NOA eigenlijk helemaal niet meer kwijt wil. Ook Sanne wil NOA niet meer missen. We hadden vooraf duidelijk gezegd dat NOA een tijdelijke gast was en weer weg zou gaan zodat ook een andere doelgroep met NOA aan de slag kon. Dat gemis vangen we met begeleiders nu even op.”
Die reacties laten volgens Karin zien dat NOA voor hen niet zomaar een technologie is. Ze heeft een eigen plek gekregen in hun dagelijks leven.
Voor Tim bevestigt het traject waarom het belangrijk is dat zorgorganisaties, bewoners en ontwikkelaars samen nieuwe mogelijkheden blijven verkennen.
“Als je geen risico neemt, weet je zeker dat je geen vooruitgang boekt.”
