Vanaf september gaat het Regionaal Expertisecentrum Gerontopsychiatrie+ (GP+) van Laurens op locatie Aesopus aan de slag met HUME. Voor de start spreken we met projectmanager Jacqueline Snijders over de bewoners, hun visie op herstel en waarom zij voor HUME hebben gekozen.
"Onze bewoners zijn ondernemende paradijsvogels. Vrije vogels die een volwaardige plek in deze maatschappij verdienen."
Met die woorden omschrijft Jacqueline de bewoners met wie zij en haar collega's iedere dag werken.
Nog voordat het gesprek over HUME gaat, wordt duidelijk waar het voor haar werkelijk om draait. Niet de diagnose. Niet het gedrag. Maar de mens.
Binnen de GP+ werkt het team met een unieke groep bewoners. Mensen die graag ondernemen, maar door een stapeling van complexe psychische, somatische en andere factoren worstelen met het reguleren van stress. Dat uit zich soms in onbegrepen of moeilijk hanteerbaar gedrag, simpelweg omdat zij hun gedrag niet altijd onder controle hebben of de gevolgen van oplopende stress niet kunnen overzien. Stress reguleren en de balans vinden tussen activiteiten, prikkels en rust blijft voor hen een dagelijkse uitdaging.
Wanneer we Jacqueline vervolgens vragen waarom het REC vanaf september met HUME gaat werken, begint haar antwoord dan ook niet bij technologie.
Binnen Laurens staat de koers 'Van zorgen voor naar samen leven' centraal, een koers die het landelijke gedachtegoed van reablement omarmt. Technologie is daarin nooit een doel op zich, benadrukt Jacqueline, maar een middel om zelfstandigheid, veiligheid en eigenregie te ondersteunen.
Vanuit die overtuiging blijft het REC voortdurend zoeken naar nieuwe ontwikkelingen die écht aansluiten bij de bewoners. Het team bezoekt landelijke bijeenkomsten, volgt ontwikkelingen binnen het vakgebied, doet onderzoek en deelt actief kennis met andere expertisecentra.
Via die landelijke contacten kwamen zij ook in aanraking met onze HUME.
"We zagen dat HUME al succesvol werd ingezet bij andere, vergelijkbare doelgroepen van mensen die verbaal minder sterk zijn.Omdat wij zochten naar een innovatieve, betrouwbare methode voor vroegtijdige stressherkenning die naadloos aansluit bij onze visie op herstelgerichte zorg, was de link met Mentech snel gelegd."
Wanneer je niet ziet wat iemand voelt
De aanleiding om met HUME te starten ligt inde dagelijkse praktijk. Wat de ondersteuning van deze bewoners namelijk extra ingewikkeld maakt, is dat oplopende spanning lang niet altijd zichtbaar is.
"What you see is NOT what you get."
"Bewoners kunnen van binnen volledig overlopen van de stress, terwijl zij aan de buitenkant rustig of verbaal sterk lijken," legt Jacqueline uit. Daardoor wordt vaak pas gehandeld wanneer despanning al hoog is opgelopen. "Dat willen we voorkomen; dat is zonde voorde bewoner én voor het team."
De behoefte aan verandering komt niet alleen vanuit de zorgprofessionals. Ook bewoners geven zelf woorden aan wat zij ervaren:
"Het loopt op zonder dat ik het doorheb en dan ontplof ik. Ik heb er geen controle over en dat beangstigt me, frustreert me en maakt me boos."
Voor Jacqueline raakt juist die uitspraak de kern. Het gebrek aan controle over oplopende stress, gecombineerd met de angst die dat oproept, vormde voor haar team de belangrijkste aanleiding om op zoek te gaan naar een proactieve oplossing zoals HUME.
Herstel begint bij identiteit
Tijdens het gesprek wordt steeds duidelijker dat HUME voor Jacqueline geen losstaande innovatie is. Het past binnen een veel grotere visie op herstel.
"Herstel is geen medisch herstel of genezing. Het gaat erom dat de bewoner leert leven met zijn of haar kwetsbaarheden en weer de regie voelt."
Volgens Jacqueline begint herstel bij identiteit. Dooreen langdurige psychiatrische geschiedenis zijn mensen die identiteit vaak kwijtgeraakt. Zij ziet mensen die te vaak van het kastje naar de muur zijn gestuurd, het vertrouwen in zichzelf én in hun omgeving zijn verloren en voor wie het leven vooral in het teken heeft gestaan van overleven.
Juist daarom doet het team er alles aan om bewoners weer een volwaardige maatschappelijke rol en echte sociale inclusie te bieden;samen als dat kan, alleen als men dat wenst.
"We lopen met hen mee en richten ons op het herstel van die identiteit. Je mag zijn wie je bent, met alles wat je was enmeeneemt. We willen helpen het leven dragelijker te maken en samen ontdekkenwaar iemand weer kracht uit kan putten."
Volgens Jacqueline rust herstel op eenvoudige, maar wezenlijke dingen: fijne contacten met anderen, hoop houden, een positiefzelfbeeld en vooral zingeving.
"Wat maakt voor deze bewoner de dag écht de moeite waard?"
Vanuit die gedachte werkt het team volgens de presentie benadering.
"Eerst luisteren naar het levensverhaal en vertrouwen winnen, pas daarna kun je samen kleine stapjes vooruitzetten."
Daarbij stelt Jacqueline zichzelf een belangrijke vraag.
"Hoe kunnen we naar onze bewoners luisteren als hun stem of gedrag iets heel anders zegt, of zelfs helemaal niets?"
Want hoe kan iemand echt samen leven wanneer hij of zij buitengesloten, gestigmatiseerd of niet begrepen wordt vanuit angst voor het onbekende? Zoals Jacqueline treffend zegt: "Onbekend maakt immers onbemind." Juist door bewoners beter te begrijpen, ontstaat ruimtevoor meer begrip, verbinding en inclusie. Juist daar ziet Jacqueline de meerwaarde van HUME.
Niet als vervanging van professionele intuïtie, maar als aanvulling daarop.
"Waar we voorheen moesten handelen op basis van intuïtie, biedt HUME ons objectieve data. Dit helpt ons om te luisteren naar wat de data vertelt, ook als de bewoner het zelf even niet kan uiten."
Volgens Jacqueline sluit HUME daarom naadloos aan bij de herstel ondersteunende visie van het REC en het uitgangspunt om bewoners 'zo vrij als mogelijk' te laten leven, zoals zij dat zelf willen.
"Het stelt ons in staat om met goedvinden of juist op direct verzoek van de bewoner 'achter de voordeur' te kijken voordat de spanning een grens overgaat of de bom ontploft."
Maar HUME helpt volgens haar niet alleen om spanning eerder te herkennen.
"Het geeft ons een spiegel en directe inzage in wat ons eigen handelen, of een door ons goedbedoelde interventie, daadwerkelijk betekent voor de innerlijke spanning van een bewoner."
Juist die combinatie van objectieve data en professionele reflectie maakt dat het team verwacht bewoners steeds beter teleren begrijpen én de ondersteuning steeds beter af te stemmen op wat iemand werkelijk nodig heeft.
Op zoek naar nieuwe inzichten
Vanaf september gaat het REC samen met bewoners en behandelaren met de data 'praten'. De technologie wordt methodisch ingezet om patronen te ontdekken en specifieke cliëntgerichte zoekvragen te beantwoorden.
Zoals:
"Waarom loopt de spanning bij deze bewoner in het weekend zo op?"
- Voor bewoners hoopt het team dat HUME meer regie, grip en veiligheid brengt. Dat zij zelf leren herkennen waardoor spanning ontstaat, eerder rust of afleiding kunnen opzoeken en uiteindelijk minder angst ervaren voor het verliezen van controle.
- Voor zorgprofessionals verwachten zij meer rust, een lagere werkdruk en een gezamenlijke taal binnen het team.
- Voor naasten hopen zij dat objectieve data helpt om binnen de triade - bewoner, naaste en professional - het open gesprek aan te gaan over wat rust geeft en hoe de verbinding met de leefwereld op een veilige manier kan worden hersteld en versterkt.
Aan het einde van ons gesprek stellen we Jacqueline nog één vraag. Waar kijkt zij persoonlijk het meest naar uit?
"We willen laten zien dat onze paradijsvogels er mogen zijn."
"We willen de schrik rondom hun gedrag of uiterlijk ombuigen naar oprecht begrip door hun innerlijke wereld beter teleren verstaan. We willen hen een herkenbare, veilige plek in de gemeenschap geven en bewijzen dat 'samen leven' echt mogelijk is als we bereid zijn om als professionals met reflectief vakmanschap en met 'de handen op de rug' proactief met hen mee te lopen."
Vanuit Mentech kijken we uit naar een succesvolle samenwerking waarin we samen optrekken om de kwaliteit van leven voor de cliënten bij Laurens verder te verhogen.
Welkom bij de club, Laurens!
